Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het Team Infectieziektebestrijding van GGD IJsselland. tel. 038 - 42 81 656, e-mail: infectieziekten@ggdijsselland.nl

Wat is legionellose?

Legionellose is een infectie van de luchtwegen en de longen. De infectie wordt veroorzaakt door de legionellabacterie. Er bestaan twee vormen van de ziekte. De legionellagriep is een minder ernstige vorm die in Nederland vaak voorkomt. De legionellalongontsteking of veteranenziekte komt in Nederland regelmatig voor.

Ziekteverschijnselen

De meeste mensen worden niet ziek na besmetting. Als er wel ziekteverschijnselen optreden gebeurt dat meestal vijf à zes dagen na de besmetting (met een uitloop van twee tot twintig dagen).

Bij een legionellagriep treden kort na de besmetting griepachtige verschijnselen op, snel oplopende koorts, spierpijn, hoofdpijn en hoest. Soms treden braken en diarree op.

Bij een legionellalongontsteking begint de ziekte met lichte koorts, spierpijn en zich niet lekker voelen. Na enkele dagen ontstaat een longontsteking met hoge koorts (boven de 39 graden) en koude rillingen. Raadpleeg bij klachten die passen bij legionellalongontsteking de huisarts. Door onderzoek kan de ziekte worden vastgesteld. Bij een ernstige longontsteking kan de ziekte levensbedreigend zijn, doordat andere organen door de bacterie beschadigd worden. In ernstige gevallen kan men aan de ziekte overlijden.

Verspreiding en besmetting

De legionellabacterie komt zowel voor in natuurlijke als kunstmatige watersystemen. Hij gedijt goed in warm water, vooral in waterleidingen (grote leidingwaterinstallaties) van bijvoorbeeld ziekenhuizen en hotels, van zwembaden en sauna’s, in water van wervel- en bubbelbaden en van koeltorens. De bacterie kan in warm water groeien bij een temperatuur tussen de 20 en 50 graden, de ideale groeitemperatuur is 37 graden. Vooral wanneer het water lang stil staat kan bacteriegroei plaatsvinden. In ruimtes waarin water verneveld wordt zoals een doucheruimte of warmwaterbaden (denk daarbij ook aan beurzen en tuincentra), kan de bacterie in de lucht komen en ingeademd worden. Drinken van met legionella besmet water leidt niet tot ziekteverschijnselen.

Voor instellingen bestaan er richtlijnen waaraan grote leidingwaterinstallaties moeten voldoen om groei van legionellabacteriën te voorkomen. Er bestaat geen risico op bacteriegroei en besmetting wanneer er chloor aan het water is toegevoegd, zoals in zwembadwater. Mensen kunnen elkaar niet besmetten met de legionellabacterie.

Risicogroepen

Iedereen kan een besmetting met de legionellabacterie oplopen, in het buitenland, maar ook in Nederland. Mensen die meer met verneveld water in contact komen lopen meer risico. Ouderen, mensen met een slechte lichamelijke conditie, mensen die veel alcohol gebruiken en mensen die roken lopen vooral risico om de ernstige vorm van de ziekte door te maken. Ook gezonde mensen kunnen de legionellalongontsteking doormaken.

Voorkomen legionella-infectie

Er bestaat geen vaccinatie tegen de legionella-infectie. Wanneer warm water door een boiler, zonneboiler of combiketel geleverd wordt, moet de watertemperatuur zo hoog afgesteld worden dat het water dat uit de kraan komt minimaal 60 graden is. Wanneer er bijmenging met koud water plaatsvindt moet het water vlak voor het bijmengpunt minimaal 60 graden zijn.

Wanneer deze op minder dan 60 graden is afgesteld, is het verstandig om na lange afwezigheid de douche met alleen heet water door te spoelen met de deur open voor ventilatie. Het water moet tenminste 6 minuten verhit zijn op 80 graden, 9 minuten op 70 graden of 20 minuten op 60 graden.

In een warmwaterinstallatie met een geiser is er geen risico op groei van de legionellabacterie. Er is dan geen warmwatervoorraad waarin de bacterie kan groeien. Er hoeft dan niets extra’s gedaan te worden aan de warmwaterleidingen.

Luchtbevochtigers moeten regelmatig schoongemaakt worden.

Behandeling legionellose

Wanneer een longontsteking ontstaat is meestal opname in een ziekenhuis nodig. De patiënt wordt behandeld met antibiotica. Er is onvoldoende bekend over immuniteit tegen de ziekte na het doormaken ervan. De legionellagriep gaat vanzelf over. De legionellalongontsteking geneest in de meeste gevallen door behandeling.

Kan iemand met legionellose naar kindercentrum, school of werk?

Iemand met legionellalongontsteking is doorgaans te ziek om naar kindercentrum, school of werk te kunnen gaan. De ziekte is niet van mens op mens overdraagbaar. Mensen die contact hebben gehad met een legionellapatiënt kunnen daarom gewoon naar kindercentrum school of werk.

Terug naar het begin